"TURKEY" ADI NEREDEN GELİYOR, BİLİYOR MUSUNUZ?

[ђ๏Ŧєєz]

 
Giancarlo Casale adlı, ABD'de oturan bir kişi,
araştırma sonucu aşağıdaki bilgilere ulaşmış. Bu kişi
hindiye İngilizce'de verilen 'turkey' adının neden bir
ülkenin adı ile aynı olduğunu merak etmiş. Aslında
hindinin çok Amerikan bir hayvan olduğunu düşünmüş
(çünkü ABD'de Thanksgiving yani şükran gününde hindi
yenir, Benjamin Franklin'in de, hindiyi şu andaki ABD
kartalı yerine ulusal sembol yapmaya uzun süre
uğraştığı da biliniyor). Neden hindi 'turkey' adını
almış merakı, kahramanımızı başka dillerde araştırma
yapmaya itmiş.

Brezilyalı arkadaşı ona Portekizce'de hindiye 'peru'
dendiğini anlatmış (tuhaf, bu da bir ülke!). Bunun
üzerine bir Türk arkadaşına 'Siz bizim turkey
dediğimiz hayvana ne dersiniz?'diye sormuş. Hindi
cevabını alınca da, 'Yahu bu da Hindistan'dan gelme
demek, bu da farklı, ama gene bir ülke adı!' diyerek
merakla başka dillere doğru uzanmış. Arapça'da hindi
'Etyopya kuşu' adını taşıyormuş, Yunanca'da ise
gallapoula, yani 'Fransız kızı' anlamına geliyormuş,
İranlılar ise hindiye 'bukalemun' adını vermişler.
Fransızlar ise hindiye 'dinde' diyorlarmış, yani aynen
bizim gibi Hindistan'dan gelen, yani hindi kökenli
anlamında! Derken Almanca ve Rusça'da yapılan
incelemede de Hindistan'dan gelme anlamı bulunmuş.
Hindistan vatandaşı olan bir Bengalli aileye, bu kuşa
Hintçe'de ne dendiğini sorunca da 'Hintçe'de bizim
hindiye kendi dilleri cinsinden bir ad verilmediğini
öğrenmiş. O ülkede hindi olmadığı için isim de
vermemişler ve İngilizce'den alınma turkey adını
kullanıyorlarmış.

Bir İtalyan ile konuşarak İtalyanca'da hindiye
'tacchino' yani sadece kuş adının verildiğini
öğrenirken de, İtalyan arkadaşı ona, birden
hatırlayarak ABD'den gelen mısır için 'grano turco'
yani Türk buğdayı adını verdiklerini söylemiş. Yani
ortaya gene Türkiye çıkmış. Bu durumda son çare olarak
bir Türk arkadaşa müracaat edince de bizim mısır
kelimemizi öğrenmiş (dikkat edilirse bu da bir ülke
adı)!

Bu durumda kahramanımız Harvard Üniversitesi' nde
öğretim üyesi, filolog ve Türki diller uzmanı Profesör
Şinasi Tekin ile temas kurarak bilimsel bir açıklama
peşine düşmüş. Onun açıklaması biraz daha farklı.
Şinasi Bey, Amerika bulunmadan çok önce İngilizler'in
ülkemizde çulluk denen ve hindiden küçük ama eti çok
güzel kuşun farkına vardıklarını ve bu kuşu ülkemizden
ihraç ettiklerini belirtmiş. Ama sonra İngilizler
Amerika'ya gelince, hindiyi görüp çulluk ile
karıştırdıklarından adına önce 'Turkey bird' yani
Türkiye kuşu dediklerini, sonra da kısaca 'turkey'
dendiğini anlatmış.

Ancak başka ülkelerde hindi denen kuşun Amerika'dan
geldiği bilindiğinden Hindistan, Peru, Etyopya kuşu
gibi isimler takılmış. Çünkü birçok ülkede Yeni Dünya
(veya bugünkü adı ile Amerika), coğrafya bilgisi
zayıflığı nedeni ile o zaman Hindistan veya adı geçen
diğer ülkeler sanılıyormuş.

Tabii hindi Amerika'dan ihraç edilmeye başlanınca da,
başta biz Türkler olmak üzere herkes çulluğu unutmuş,
ama 'turkey' adı baki kalmış.

Sebebi ne olursa olsun ülkemizin İngilizce anlamı
rahatsızlık veriyor.