BEYNIN FARKLI NOKTALARI AYRI FAALIYETLER ICIN KULLANILIYOR

[orkide]

 

Ingiliz bilim insanlari Sandra Aamodt ve Sam Wang, yeni çikan "Welcome to Your Brain (Beyninize Hosgeldiniz)" adli kitapta beyin ve sinir sistemine yönelik gözden kaçirdiginiz, bilmediginiz ayrintilari siraladi. Iste bu ayrintilardan bazilari...



1. Beyniniz, buzdolabinizin ampulünden daha az enerji tüketirBeyin 12 watt gücünde enerji kullanir ki büyük boy iki muzdan elde edilecek enerjiye esittir. Vücut agirliginin sadece %3’ünü olusturmasina karsin beyin bütün enerjisinin yüzde17’sini tüketir. Bu enerjinin büyük kismi ise beynin bakim ve destek faaliyetlerine gider. Dikkatli ve yogun düsünme esnasinda harcadiginiz enerji o kadar küçüktür ki fark edilmez bile.

2. Sik yasanan jet-lag hafizaya zarar verebilir

Jet-lag sadece sinir bozucu olmakla kalmaz, eger sIk araliklarla tekrarlanirsa beyin sagliginiza zararlidir. Siklikla kitalararasi uçus yapan insanlar beyin hasari veya hafiza zayifligi yasayabilirler. Muhtemelen bunun sebebi jet-lag sirasinda çok fazla stres hormonu salgilanmasi ve bu hormonlarin beyin lobuna ve hafizaya zarar vermesidir.

Vardiya usulü çalisan insanlarda da benzer bir risk söz konusu olabilir. Çalisma saatlerinde siklikla meydana gelen degisiklikler, tipki sIk yapilan uçak yolculuklari gibi, strese neden olmakta bu da vücut ve beyin üzerinde hasar yaratmaktadir.

3. Gürültülü bir odada niçin telefon konusmasi yapmak zordur?

Gürültülü yerlerde Cep Telefonuyla konusmak zordur. Cep Telefonunuz içinde bulundugunuz odanin sesleriyle hattin diger ucundan gelen sesleri karistirmak suretiyle beyninizin isini zorlastirmaktadir. Bu durumda beyniniz telefondaki arkadasinizin sesiyle odadaki diger sesleri ayirt etmekte zorlanmaktadir. Telefonunuzun mikrofonunu elinizle kapattiginiz anda aslinda içinde bulundugunuz odadaki seslerin telefona girmesine engel oldugunuz için ses karisimina engel olmakta ve beyninizin isini kolaylastirmaktasiniz.

4. Video oyunlari, ayni anda birden fazla isi yapabilmenize yardimci olabilir

Dikkatinizi ayni anda birden fazla seye yöneltebilme yetenegi pratik yaparak artirilabilmektedir. Bu konuda yapabileceginiz pratik ise, pek çok hedefe ates etmek zorunda kaldiginiz bir video oyunu olabilir. Bu tür oyunlar dikkatinizi ekrandaki her alana yaymanizi gerektirecegi için olaylari çabuk kavrama ve çabuk reaksiyon verme konusunda egzersiz yerine geçebilir.

Tetris oynamak ayni etkiyi yapmaz çünkü tetris oynarken birden fazla noktaya ayni anda dikkatini yöneltmek yerine sadece bir tek parçaya odaklanmis oluyorsunuz. Ama bu sekilde bir düsünce tarziyla çocuklara iyi bir örnek olmadiginizi da bilmelisiniz.

5. Beynin bir saka merkezi vardir

Mizah denen seyi tanimlamak zordur ama onu gördügümüzde hemen taniriz. Mizahin tarifini yapmaya çalisan bir teoriye göre, mizah kendi içinde bir sürpriz unsuru içermelidir –bir sonraki cümlede ne olacagini bildigimizi sandigimiz halde esprinin kendisi bizi baska bir noktaya götürmelidir- sonra da vardigimiz bu yeni noktayi önceden tahmin ettigimiz noktayla karsilastirarak yeni bir perspektif elde ederiz. Mizahin beynimizde algilanma sekli asagi yukari böyledir.

Fikra anlatmanin ya da espri yapmanin bulmaca çözmekten farki ise, günlük yasamda her gün rastlamayacagimiz türden ama kendi içinde tutarli bir hikâyenin bulunmasidir. Beyinlerinin ön lobu (bilhassa sag lobu) hasar görmüs bazi hastalar, yapilan esprileri anlayamamaktadir. Genelde bunun nedeni, fikra ya da espriye konu olan imajlari yeni bir perspektifle degerlendirme asamasinda beynin normal fonksiyonlarini yerine getirememesidir. Bu türden insanlar, anlatilan bir fikradaki hikâyeyi takip edebilir ama fikranin sonunu nasil baglarsaniz baglayin asla komik bulmazlar.

6. O sarkiyi bir türü hatirlayamiyorsaniz sebebi var

Bazen bir sarki veya sarkinin bir bölümü akliniza takilir kalir, bir türlü hangi sarki oldugunu hatirlayamazsiniz. Çok sinir bozucudur gerçekten. Ama beynin ‘sirali hatirlama’ ilkesi, hafizamizin isleyisi açisindan özel ve kullanisli bir göreve sahiptir. Her seyi olay akisinin sirasi içinde hatirlamamiz gerekir.

Herhangi bir kâgida adinizi yazarken, sabahlari çay demlerken veya aksam evinize dönerken hangi sokaklardan ve kapilardan geçeceginize karar verirken bile beyniniz bu kurala göre çalismaktadir.

Bu ‘sirali hatirlama’ fonksiyonu sayesinde günlük islerimizi sürdürebiliyoruz. Bir sarkinin veya bir film repliginin sadece bir parçasini düsündügünüzde, beyniniz –anilarinizin arasinda- bu bilgi parçacigini eslestirecegi bir olay dizini aramaktadir. Büyük ihtimalle beyniniz en sonunda bu parçacigi bulacak ve siz akliniza takilan o sarkiyi hatirlayacaksiniz. Ama eger ‘akliniza takilip kalmis olmasi’ sizi rahatsiz ediyorsa ve o anlik takintidan kurtulmak istiyorsaniz, beyninize ugrasmasi için baska bir ‘sira’ verin. Söz gelisi baska bir sarkiyi düsünün veya söylemeye çalisin. Muhtemelen beyniniz ‘daginik hafiza kalabaligi’ içinde sizin yönlendirmenizle biraz daha kisa sürede sonuca ulasacaktir. Umariz bu yöntemi denerken baska bir can sikici sarkiya takilip kalmazsiniz.

7. Günes isigi hapsirmaniza neden olur

Parlak günes isigina bakan pek çok kisi hapsirir. Niçin böyle bir refleks vardir ve nasil çalisir? Hapsirmanin temel fonksiyonu bellidir: sizin nefes yollarinizi rahatsiz eden madde veya parçaciklarin disari atilmasi. Hapsirmayi kontrol eden merkez beynin lateral medulla denilen bölgesindedir. Bu bölgenin hasar görmesi halinde hapsirabilme yetenegimizi kaybederiz.

Hapsirma genellikle ‘rahatsiz edici’ bir unsurun uyarisiyla tetiklenir. Bu uyarinin beyinde ulasacagi nokta ‘lateral medulla’dir. Bu bilgi beyne burnumuzdaki çesitli sinirler vasitasiyla iletilir. Bu sinirlerden biri de trigeminal sinirdir ve çok yogun çalisan bir trafige aracilik etmektedir. Normalde parlak günes isiginin yalnizca göz bebeklerinin küçülmesini tetiklemesi gerekirken burun kasindirici impulslari ileten komsu bölgelerdeki nöronlar da ayni sekilde etkilenebilmekte. Gözbebeklerinin küçültülmesi sinyali bu nedenle bazen hapsirmaya neden oluyor.

8. Kendinizi gidiklayamazsiniz

Gidiklanma konusunda duyarli hastalari muayene ederken doktorlar hastanin elini kendi elleri üzerine yerlestirerek gidiklanma hissine engel olurlar. Bu nasil olmaktadir? Çünkü gidiklanmaya ne kadar duyarli olursaniz olun, kendinizi gidiklayamazsiniz.

Bunun nedeni beynimizin etrafimizda olan bitenleri takip ederken pek çok hissimiz arasinda en önemli olanlari hissetmeye programlanmis olmasidir. Mesela oturdugunuz sandalyeyi veya ayagimiza giydigimiz çorabi –özellikle onlari düsünmedigimiz sürece- hissetmeyiz ama omzumuza dokunan bir el hemen bizi irkiltecektir.

Beynin bu ‘hisleri ayirt etme’ fonksiyonunu sürdürebilmesi için bizim temasimizi baskalarinin temasindan ayirt etmeye yarayan bir sinyal üretmesi gerekmektedir. Bu fonksiyonu gerçeklestiren ise beyinciktir. Yaklasik 110 gram agirligindaki bu organ, kendi eylemlerimizin yaratacagi hisleri tayin eden yerdir. Beklenen veya beklenmeyen reaksiyonlari ayirt etme isi beyincige aittir.

Beyincikten gelen sinyallere göre, beyin bu hissin önemli olup olmadigina karar verir. Gidiklanma hissi abartilmis bir refleks olmakla birlikte, eger size dokunan gene size ait bir organsa, beyin bu gidiklanmaniza degil, dokundugunuz organdan (mesela elinizden) gelen hislere öncelik verecektir.

9. Esnemek beyni uyandirir

Esneme aktivitesini uyku hali veya sikilmis olmakla iliskilendirmemize ragmen esnemenin fonksiyonu uyandirmaktir. Esneme, daha fazla miktarda havanin cigerlerimize dolmasina neden olacak sekilde kas gruplarini çalistirir ve kanimizdaki oksijen oranini hizla yükselterek bizi uyandirir. Memeli hayvanlar ve kuslarda da esneme vardir. 12 haftalik olmus fetuslarda esneme oldugu gözlenmistir.

Esnemenin, vücut tarafindan tam uyanikliga erismek amaciyla baslatilan bir hareket oldugunu düsünün. Ve esnemek bulasicidir. Odada bir kisi esnerse digerleri de esnemeye baslar. Bunun nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, topluluk içinde birisi ‘uyanikliga ihtiyaç duymussa’ herkesin ‘uyanik olmasi’ gerektigi seklinde toplumsal bir içgüdüden kaynaklaniyor olabilir. Köpeklerin esnemesi, stresli bir durumda ‘rahatlatici’ etki yaratmaktadir. Köpekler esneyerek etrafindakileri ‘sakinlestir’. Huzursuzluk eden köpeginizin karsisinda esneyerek onu sakinlestirebilirsiniz.

10. Irtifa arttikça beyin garip resimler görür

Pek çok dinin hikâyelerinde yüksek yerlerde görülen özel görüntüler anlatilir. Mesela Hz.Musa Sina Dagi’nda ‘yanan bir çali’ görmüstü. Hz. Muhammed ise Hira Dagi’nda Cebrail’i gördü. Genelde anlatilan ruhsal deneyimlerde yabanci bir varligin hissedilmesi (sesinin duyulmasi) bir sekil görme veya çesitli isik demetleri ve huzmeleri görüldügü ve korku duyuldugu ortak olarak belirtilmistir.

Buna benzer olgulara dagcilarda da rastlanir ki bunlarin pek çogunun mistik kisiler olmadigini biliyoruz. Bunun nedeni genelde yerden yükseldikçe havadaki oksijen oraninin düsmesi ve beyne daha az oksijen gitmesidir. 2 bin 400 metre yükseklik bu durumda bir sinir deger olarak kabul edilmektedir. Bu yükseklikten daha yukari tirmanan dagcilar görünmeyen bir takim varliklari hissettiklerini, kimisi ise yanlarindaki arkadaslarinin vücudundan isik yayildigini ve bazen sebepsiz yere korkuya kapildiklarini bildirmislerdir. Oksijen seviyesindeki düsmenin, beynin görsel ve duygusal sinyalleri kontrol eden bölümlerinde yavaslama veya bozulmaya neden oldugu düsünülmektedir.
(alinti)

[MAT_ROCK23]

orkıde muthıs guzel bılgıler bunlar yazının tammanı zaten hemen bı dosya attım Resimlerin Görüntülenmesine İzin Verilmiyor. Üye Ol ya da Giriş Yap ;)beyın muthıs bısey ama ınsanlar bunun en cok %10 nu kullanbılıyomus bu kısmada dahiler gırıyo ...ve bu genellemınınde en ustu peygamberler varmıs %12 dılımınde  belgeselde ızlemıstım aklımdan kalanlar bunlar...en cok %10 kullananan ınsan yınede dehset pratık guzel bıseyler ortaya cıkarmaya basarabılmıstır ALLAH'IN IZNIYLE TABI:)

[^^BLuE^^]

Emeğine Sağlık gzl paylaşım olmuş.Çok yararlı bilgiler